U Herceg Novom će od 15. do 28. avgusta 2026. biti održan 13. Trg od ćirilice, manifestacija posvećena očuvanju ćiriličnog pisma i duhovno-kulturnog identiteta srpskog naroda, koja okuplja ugledne duhovnike, akademike, doktore, profesore, književnike, dramske umjetnike i druge djelatnike na polju duhovnosti, kulture i umjetnosti. Na ovogodišnjem Trgu, po ustaljenoj praksi, bogatim programom biće obilježeni značajni jubileji, i dodijeljene nagrade za doprinos srpskoj kulturi i pravoslavlju.

Trg od ćirilice će ove godine obilježiti sledeće jubileje:
230 godina od bitaka na Martinićima i Krusima (1796), 150 godina od bitaka na Vučjem Dolu i Fundini (1876), 110 godina od Mojkovačke bitke (1916), 200 godina Matice srpske (1826), 170 godina od rođenja kompozitora, melografa, profesora i akademika Stevana Stojanovića Mokranjca (1856), 150 godina od rođenja pjesnika i diplomate Milana Rakića (1876), 120 godina od upokojenja episkopa bokokotorskog Gerasima Petranovića (1906), 100 godina od upokojenja protojereja Sava Nakićenovića (1926), 35 godina od upokojenja pjesnika Vaska Pope (1991) i 5 godina od upokojenja blaženopočivšeg mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija (2020).

Osim navedenih jubileja, ovogodišnji program Trga od ćirilice biće obogaćen monodramom „Slušaj kako govorim – Sava Mrkalj“ (prvi reformator srpske ćirilice), predavanjem i izložbom reljefa pod nazivom „Znamenite srpske majke“ autora Đorđa Zečevića i književnom večeri pod nazivom „Na Trgu od poezije“, u kojoj će učestvovati članovi Udruženja književnika Crne Gore. Takođe, programom je predviđeno veče za najmlađe na kojem će biti upriličena pretpremijera dječje predstave „Biblijske priče“ u režiji Luke Jovanovića Dživdžanovskog.

Trg od ćirilice će biti otvoren 15. avgusta – na dan slave grada Herceg Novog, praznik prenosa moštiju Svetog arhiđakona Stefana, na Kanli kuli u 20:30 časova. Istoga dana Svetu arhijerejsku liturgiju u hramu Svetog Spasa na Toploj, sa početkom u 9 časova, služiće Njegovo Visokopreosveštenstvo Arhiepiskop cetinjski i Mitropolit crnogorsko-primorski g. Joanikije sa više arhijereja, brojnim sveštenicima i sveštenomonasima.četvrtak, 13. avgust 2026.

Trg od ćirilice na Kanli kuli blagosloviće mitropolit Joanikije, a potom će se sabranima prigodnim slovom obratiti ministarka kulture i medija dr Tamara Vujović i predsjednik Opštine Herceg Novi g. Stevan Katić, koji će svečano otvoriti 13. Trg od ćirilice.

U programu na otvaranju ovogodišnjeg Trga učestvovaće etno-pojac i solistkinja Danica Crnogorčević iz Podgorice, učenici Odseka za srpsko tradicionalno pevanje i sviranje Muzičke škole „Mokranjac“ iz Beograda, pod rukovodstvom profesora Branka Tadića i Miloša Nikolića, kao i KUD „Ilija Kišić iz Zelenike“.

Trg će trajati do 28. avgusta, kada će biti proslavljena slava manastira Savina – Uspenje Presvete Bogorodice.

Pored svečanog otvaranja i bogatih programa, na 13. Trgu od ćirilice tradicionalno će biti upriličeno uručenje nagrada. Nagrada „Pečat Hercega Šćepana”, koja se dodjeljuje pojedincima za izuzetan doprinos očuvanju srpske kulture i baštine, ove godine odlazi u ruke književnika, pjesnika i književnog kritičara Đorđa Brujića iz Podgorice; nagrada „Ćiriličnik”, koja se dodjeljuje zaslužnim institucijama, ove godine će biti uručena Matici srpskoj – najstarijoj srpskoj književnoj, kulturnoj i naučnoj instituciji iz Novog Sada.

Organizator manifestacije je Srpska pravoslavna crkvena opština topaljsko-hercegnovska, a njeni pokrovitelji Mitropolija crnogorsko-primorska i Opština Herceg Novi. Dobrotvori su: Sekretarijat za kulturu i obrazovanje Opštine Herceg Novi, Ministarstvo kulture i medija u Vladi Crne Gore, manastir Ostrog i JUK „Herceg fest”. Medijski pokrovitelji manifestacije su: Ostrog TV studio, Radio-televizija Herceg Novi, Radio Svetigora, portal Mitropolije crnogorsko-primorske i portal IN4S.

PROGRAM:

Subota, 15. avgust

PRENOS MOŠTIJU SVETOG ARHIĐAKONA STEFANA, slava grada,

9.00 – hram Svetog Spasa na Toploj  SVETA ARHIJEREJSKA LITURGIJA koju će služiti Arhiepiskop cetinjski i Mitropolit crnogorskoprimorski g. Joanikije sa sveštenstvom

20.30 – Kanli kula / u slučaju kiše Dvorana „Park” SVEČANO OTVARANJE 13. TRGA OD  ĆIRILICE I „ĐEDOV SABOR – OD DUNAVA DO MORA SINJEGA”

Blagoslov Mitropolita  crnogorsko-primorskog  Joanikija, riječ ministarke kulture i medija dr Tamare  Vujović i gradonačelnika Stevana Katića

Učestvuju: Etno pojac i solistkinja Danica Crnogorčević, (Podgorica), učenici Odseka za  srpsko tradicionalno pevanje i sviranje Muzičke škole „Mokranjac” (Beograd), pod rukovodstvom Branka Tadića i Miloša Nikolića, i KUD „Ilija Kišić” (Zelenika)

Nedjelja, 16. avgust

20.30 č. – Bašta Kuće nobelovca Iva Andrića

Povodom 35 godina od upokojenja pjesnika Vaska Pope (1991):

VASKO POPA – IGRE NA USPRAVNOJ ZEMLJI

Govore: prof. dr Ranko Popović (Banja Luka) i mr Milorad Durutović

(Nikšić)

Učestvuje: mast. Višnja Dukić – gitara

Ponedjeljak, 17. avgust

20.30 č. – Trg hercega Stefana, plato iza hrama Sv. arhangela Mihaila, Stari

Grad  „SLUŠAJ KAKO GOVORIM – SAVA MRKALJ”, monodrama o prvom reformatoru srpske ćirilice

Autor: prof. dr Gordana Ilić Marković

Režija: Dušan Ašković

Igra: Dejan Stojaković (Beograd)

Utorak, 18. avgust

20.30 č. – Trg hercega Stefana, plato iza hrama Sv. arhangela Mihaila, Stari

Grad – OBILJEŽAVANJE JUBILEJA 230 godina od bitaka na Martinićima i Krusima (1796), 150 godina od bitaka na Vučjem dolu i Fundini (1876), 110 godina od Mojkovačke bitke (1916)

Govore: protojerej–stavrofor mast. Gojko Perović (Podgorica), dr Budimir

Aleksić (Nikšić) i prof. dr Miloš Ković (Beograd)

Učesnik u programu: guslar Željko Vukčević (Podgorica)

Srijeda, 19. avgust – Preobraženje Gospodnje

20.30  – Trg hercega Stefana, plato iza hrama Sv. arhangela Mihaila,

Stari grad -„MAJKA KOD SRBA – TJELESNA I DUHOVNA MAJKA”, predavanje „ZNAMENITE SRPSKE MAJKE”, izložba reljefa

Autor izložbe i predavač: akademski vajar Đorđe Zečević (Šabac)

Četvrtak, 20. avgust 

20.30  – Trg hercega Stefana, plato iza hrama Sv. arhangela Mihaila,

Stari grad, Povodom 100 godina od upokojenja protojereja Sava Nakićenovića (1926): SVEŠTENIK, RODOLJUB I ISTRAŽIVAČ PROTA SAVA NAKIĆENOVIĆ

Govore: prof. dr Đorđe Bubalo (Beograd) i dr Goran Komar (Herceg Novi)

Učesnik u programu: dramska umjetnica Milica Lučić (Herceg Novi)

Petak, 21. avgust

20.30  – Trg hercega Stefana, plato iza hrama Sv. arhangela Mihaila, Stari

Grad, Povodom 5 godina od upokojenja blaženopočivšeg Mitropolita crnogorsko primorskog Amfilohija: PROMOCIJA IZABRANIH DJELA MITROPOLITA AMFILOHIJA

Govore: Mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije, prof. dr Dušan  Krcunović (Nikšić) i mast. Stefan Sinanović (Podgorica)

Moderator večeri: protojerej mast. Aleksandar Lekić (Budva)

Učesnik u programu: solistkinja Teodora Bajić (Herceg Novi)

Subota, 22. avgust

20.30 – Bašta Kuće nobelovca Iva Andrića

Veče Udruženja književnika Crne Gore, NA TRGU OD POEZIJE

Učestvuju: Članovi Udruženja

Nedjelja, 23. avgust

20.30 – Trg hercega Stefana, plato iza hrama Sv. arhangela Mihaila, Stari

Grad, Povodom 150 godina od rođenja pjesnika i diplomate Milana Rakića (1876): MILAN RAKIĆ – IZMEĐU POEZIJE I DIPLOMATIJE

Govore: mr Jovan Pejčić (Beograd) i dr Jelena Marićević Balać (Novi Sad)

Učestvuje: mast. Višnja Dukić – gitara

Ponedjeljak, 24. avgust

U 20.30 – Trg hercega Stefana, plato iza hrama Sv. arhangela Mihaila, Stari grad „BIBLIJSKE PRIČE”, predpremijera predstave za djecu

Režija, dramatizacija, tumačenje,  songovi i kompozicije: Luka Jovanović Dživdžanovski (Beograd)

Igraju: Avram Cvetković (Kragujevac),  Milena Radovančev (Pančevo), Nikolija  Tričković (Niška Banja) i Zoran Ratković  (Beograd)

Scenografija: Sreten Stojanović

Kostim: Nikolija Tričković

Supervizor: Lazar Dubovac

Utorak, 25. avgust

20.30 – Trg hercega Stefana, plato iza hrama Sv. arhangela Mihaila,  Stari grad, povodom 200 godina Matice  srpske (1826): DVA VIJEKA SLUŽENJA NARODU – 200 GODINA MATICE SRPSKE

Govore: prof. dr Dragan Stanić (Novi Sad) i prof. dr Drago Perović (Nikšić)

Moderator večeri: jerej mr Zoran Miljanić

Srijeda, 26. avgust

20.30 – Trg hercega Stefana, plato iza hrama Sv. arhangela Mihaila, Stari grad, SVEČANA DODJELA NAGRADA 13. TRGA OD ĆIRILICE

Učestvuju: Bosiljka Kulišić (harmonika) i Nikolas Moreta (gitara)

Četvrtak, 27. avgust, uoči praznika Uspenija Presvete Bogorodice Manastir Savina

18.00 – PRAZNIČNO VEČERNJE BOGOSLUŽENJE SA PETOHLJEBNICOM

20.00 – SVETOUSPENSKA AKADEMIJA

Predstavljanje fototipije Šestodnev Nikona Jerusalimca (rukopisna knjiga iz zbirke manastira Savina) i spomen  na episkopa bokokotorskog Gerasima Petranovića, povodom 120 godina od  upokojenja

Govore: Mitropolit crnogorsko primorski g. Joanikije, prof. dr  Đorđe Bubalo i prof. dr Mikonja Knežević

Petak, 28. avgust – Uspenije Presvete Bogorodice – Manastir Savina

9.00 – SVETA ARHIJEREJSKA LITURGIJA

18.00 -VEČERNJA SLUŽBA I LITIJA SA ČUDOTVORNOM IKONOM PRESVETE BOGORODICE SAVINSKE